​CHSL | Combined Higher Secondary Level Examination

स्टाफ सिलेक्शन कमिशन (एस.एस.सी.) | कर्मचारी निवड आयोग (एसएससी) तर्फे विविध शासकीय विभागांमध्ये लोअर डिव्हिजन क्लार्क आणि डेटा एंट्री ऑपरेटर्सची ची भरती करण्यासाठी संयुक्त उच्च माध्यमिक स्तर परीक्षा म्हणजेच Combined Higher Secondary Level Examination (CHSL) या स्पर्धात्मक परीक्षेचे दरवर्षी आयोजन करण्यात येते.

शैक्षणिक पात्रता

  • कोणत्याही क्षेत्रात १२ वी उत्तीर्ण किंवा समतुल्य अहर्ता

वयोमर्यादा (जाहिरातीत नमूद केलेल्या तारखेच्या दिवशी)

  • खुला प्रवर्ग : १८ ते २७ वर्षे

  • SC/ST : १८ ते ३२ वर्षे

  • OBC : १८ ते ३० वर्षे

परीक्षा शुल्क

  • खुला प्रवर्ग  : १०० रुपये

  • मागासवर्गीय, अपंग, महिला उमेदवार व माजी सैनिक यांना शुल्क नाही

परीक्षेचे स्वरूप

CHSL | Combined Higher Secondary Level Examination हि परीक्षा तीन टप्प्यांमध्ये घेतली जाते पहिल्या टप्प्यामध्ये निर्धारित गुण मिळवणाऱ्या उमेदवारांना दुसऱ्या टप्प्यासाठी पात्र ठरवले जाते, दुसऱ्या टप्प्यातील परीक्षेत कमीत कमी ३३% गुण प्राप्त करणे उमेदवार तिसऱ्या  टप्प्यासाठी पात्र होतात. पहिला टप्पा व दुसऱ्या टप्प्यात मिळविलेल्या गुणांच्या आधारावर तिसऱ्या टप्प्याततील उमेदवारांची संख्या निश्चित केली जाते.

  • परीक्षेचे टप्पे : तीन

    • पहिला टप्पा  : संगणक आधारित, वस्तुनिष्ठ (Multiple Choice Questions)

    • दुसरा टप्पा  : वर्णनात्मक चाचणी (पेन आणि पेपर माध्यम, वर्णनात्मक लेखन)

    • तिसरा टप्पा : टायपिंग टेस्ट / स्कील टेस्ट

पहिला टप्पा

(प्रश्नांची संख्या : १००) (एकूण गुण : २००) (वेळ : ७५ मिनिट)

(प्रत्येक चुकीच्या उत्तरासाठी ०.५०  गुण कमी केले जातील Negative Marking)

विषय प्रश्नांची संख्या गुण
सामान्य बुद्धिमत्ता आणि रिझनिंग 25 50
सामान्य जागरुकता 25 50
संख्यात्मक योग्यता 25 50
इंग्रजी आकलन 25 50

दुसरा टप्पा

(प्रश्नांची संख्या : २) (एकूण गुण : १००) (वेळ : १ तास)

विषय प्रश्नांची संख्या गुण
पत्र / अर्ज लेखन 1 50
निबंध लेखन 1 50

तिसरा टप्पा

CHSL | Combined Higher Secondary Level Examination मध्ये येणाऱ्या सर्व पदांसाठी पेपर १ व पेपर २ अनिवार्य आहे, पेपर ३ मध्ये टायपिंग टेस्ट / स्कील टेस्ट चाचणी होते यात Data Entry Operator या पदासाठी प्रविष्ठ उमेदवारांची स्कील टेस्ट कम टायपिंग टेस्ट  व  Lower Divisional Clerk या पदासाठी पात्र उमेदवारांची टायपिंग टेस्ट होते .

पहिला टप्पा अभ्यासक्रम

General Intelligence & Reasoning:

 Both verbal and non-verbal type questions The test will include questions on Semantic Analogy, Symbolic operations, Symbolic/Number Analogy, Trends, Figural Analogy, Space Orientation ,Semantic Classification, Venn Diagrams, Symbolic/Number Classification, Drawing inferences ,Figural Classification ,Punched hole/pattern-folding & unfolding , Semantic Series, Figural Pattern – folding and completion, Number Series, Embedded figures, Figural Series, Critical Thinking, Problem Solving, Emotional Intelligence, Word Building, Social Intelligence, Coding and de-coding, Other sub-topics, if any Numerical operations.

  • General Awareness:

Questions are designed to test the candidate’s general awareness of the environment around him and its application to society. Questions are also designed to test knowledge of current events and of such matters of everyday observation and experience in their scientific aspect as may be expected of an educated person. The test will also include questions relating to India and its neighboring countries especially pertaining to History, Culture, Geography, Economic Scene, General policy and scientific research.

  • Quantitative Aptitude

Number Systems:

Computation of Whole Number, Decimal ad Fractions, Relationship between numbers Fundamental arithmetical operations: Percentages, Ratio and Proportion, Square roots, Averages, Interest (Simple and Compound), Profit and Loss, Discount, Partnership Business, Mixture and Allegation, Time and distance, Time and work.


Basic algebraic identities of School Algebra and Elementary surds (simple problems) and Graphs of Linear Equations.


Familiarity with elementary geometric figures and facts, Triangle and its various kinds of centres, Congruence and similarity of triangles, Circle and its chords, tangents, angles subtended by chords of a circle, common tangents to two or more circles.


Triangle, Quadrilaterals, Regular Polygons, Circle, Right Prism, Right Circular Cone, Right Circular Cylinder, Sphere, Hemispheres, Rectangular Parallelepiped, Regular Right Pyramid with triangular or square Base


Trigonometry, Trigonometric ratios, Complementary angles, Height and distances (simple problems only) Standard Identities like sin20 + Cos20=1 etc.

Statistical Charts

Use of Tables and Graphs: Histogram, Frequency polygon, Bar-diagram, Pie-chart

  • English Language

Spot the Error, Fill in the Blanks, Synonyms/Homonyms, Antonyms, Spellings/ Detecting Mis -spelt words, Idioms & Phrases, One word substitution, Improvement of Sentences, Active/Passive Voice of Verbs, Conversion into Direct/Indirect narration, Shuffling of Sentence parts, Shuffling of Sentences in a passage, Cloze Passage, Comprehension Passage.

दुसरा टप्पा अभ्यासक्रम

  • पत्र लेखन व निबंध लेखन

तिसरा टप्पा अभ्यासक्रम

  • इंग्रजी लेखन,
  • टायपिंग टेस्ट
  • संगणक हाताळणी


Please enter your comment!
Please enter your name here